Duży smutek przyniosła wiadomość o śmierci Taty naszej koleżanki Edyty Jurkowskiej. W imieniu Członków Towarzystwa Miłośników Olsztyna składamy wyrazy współczucia całej Rodzinie.

 

Dekoracyjne rzeźby, fontanny, oczka wodne czy kaskady to powszechne dziś elementy miejskiej przestrzeni publicznej, które dla ich atrakcyjności łączone są z różnymi możliwościami plastycznego wykorzystania wody.

Miejskie fontanny w różnych epokach historycznych powstawały przede wszystkim tam, gdzie wcześniej funkcjonowały studnie lub inne ujęcia wody.

W XIX w. gdy zaczęły powstawać pierwsze ogólnodostępne przestrzenie miejskie o charakterze rekreacyjnym jak miejskie parki i skwery - często razem z zielenią tworzono tam sztuczne zbiorniki wodne z fontannami, gdzie tryskająca i płynąca woda miała dawać mieszkańcom miast epoki przemysłowej "wrażenie" kontaktów z naturą.

Historyczne fontanny, dawniej często o charakterze użytkowym, były i są, o ile jeszcze funkcjonują, ozdobą dzisiejszych parków, skwerków, także rynków miejskich. 

 

W przedwojennym Olsztynie na Pl. Beliana (dziś Pl. Jedności Słowiańskiej) w 1910 r. wybudowano source site pomnik z wodotryskami upamiętniający postać Franza Hermanna Schulze z Delitzsch.

 

Franz Hermann Schulze z Delitzsch (1808-1883), z wykształcenia sędzia, bankowiec, w 1850 r. założył w Niemczech Stowarzyszenie Zaliczkowe oraz sieć stowarzyszeń kredytowych zwanych "bankami ludowymi". Celem tych banków nie był zysk lecz tani, łatwo dostępny kredyt dla ich członków na 3 do 6 miesięcy, którymi byli sklepikarze, rzemieślnicy, restauratorzy, straganiarze. Banki ludowe zorganizowane przez Schulza obsługiwały małych i średnich przedsiębiorców. W przedwojennym Olsztynie "Volksbank Allenstein" miał swą siedzibę przy Wilhelmstrasse (obecnie ul. Pieniężnego).

 

Na panelach pomnika F.H.Schulze umieszczono napis: "Skuteczni obywatele najpierw tworzą dobre państwo, a nie na odwrót; czego nie możecie zrobić sami, łączcie się z innymi, którzy chcą tego samego" (Allenstein in 144 Bildern, Verlag Gerhard Rautenberg, Leer,1988; Heinz Matschull, Bilder aus dem Leben in Allenstein, Verlag G. Rautenberg, Leer, 1989).

W 1946 r. usunięto z pomnika panele z podobizną F.H.Schulze, w zamian umieszczając tablicę z napisem: "Dedykowane bohaterom, którzy stracili życie za Polentum (Polskość) z Mazur i Warmii. Wdzięczni ziomkowie.1946". W związku z przebudową ulic w tej części miasta pomnik został zdemontowany w 1967 r.

 

Historyczny Park Jakubowo, z okazji Wystawy Przemysłowej zorganizowanej w 1910 r. na jego terenie i trwającej od 28 maja do 19 września tego roku, upiększony został fontanną zbudowaną na sztucznej wysepce na jez. Mummel oraz fontanną - wodotryskiem przed Halą Główną Wystawy.

 

  

Fontanna na wysepce była fontanną "świetlną", która "... z nastaniem zmroku wypuszczała różnobarwnie podświetlane strumienie wody" (Rafał Bętkowski, Olsztyn jakiego nie znacie, Edytor Wers, Olsztyn 2003). Dzisiaj wysepka zarośnięta jest różnorodną zielenią, co stanowi urokliwy element parkowego stawku.

 

 

Fontanna-wodotrysk przed Halą Główną Wystawy Przemysłowej ( Heinz Matschull, Bilder aus dem Leben in Allenstein,Verlag Gerhard Rautenberg-Leer,1989).

 

 

Fontanna-wodotrysk z 1910 r. w Parku Jakubowo w 2014 r. i po rewitalizacji Parku w 2018 r.

W późniejszym okresie (1928 r.) w Parku uruchomiono kolejną fontannę - przed dawnym Pomnikiem Plebiscytowym, usuniętym i zastąpionym w 1972 r. pomnikiem "Bohaterom Walk o Wyzwolenie Narodowe i Społeczne Warmii i Mazur" aut. Bolesława Marschalla.

 

 

Poniżej fontanna z 1928 r. i jej obecny wygląd.

 

 

 

Fontanny i rzeźby dekoracyjne z II połowy XX w.

Lata 70.te minionego wieku to okres, gdy w Olsztynie stopniowo przybywa kolejnych rekreacyjnych terenów zieleni równolegle do już istniejących, które są porządkowane i wzbogacane także nowymi przestrzennymi elementami, m.in. fontannami oraz dekoracyjnymi rzeźbami z wodotryskami.

Przy wejściu do Parku Jakubowo, u zbiegu ulic Radiowej i Alei Wojska Polskiego znajduje się dawna Fontanna Pingwiny autorstwa Huberta Maciejczyka (1974).

Także w latach 70.tych ub. wieku przy ul. Grunwaldzkiej w pobliżu mostu Jana Nepomucena, umieszczono rzeźbę dekoracyjną "Koniki" (aut. H. Maciejczyka) wraz z pompą. Dziś "Koniki" znajdują się w odnowionym Parku Podzamcze, pompa zaś pozostała w dawnym miejscu, jednak woda z niej nie jest przydatna do spożycia.

 

 

 

Park Podzamcze wzbogacił się również o inną dawną rzeźbę dekoracyjną, mianowicie "Rycerzy" z poidełkami (aut. H. Maciejczyka, 1974), uprzednio posadowioną przy ul. Mochnackiego.

 

Lokalizacji nie zmieniła - jak dotychczas - inna rzeźba, mianowicie "Trzy gracje" przy pompie (aut. H. Maciejczyka, 1974, Pl. Jedności Słowiańskiej), z której woda także nie jest zdatna do spożycia.

  

 

 

Znana, pamiętana - fontanna Barbapaba, czyli Glut

 

 

"Z roku 1978 pochodziła rzeźba, a raczej forma przestrzenna ustawiona przy obecnym placu Konsulatu Polskiego /przedtem Marcelego Nowotki/. Przypominała ona nieforemną bryłę, przywołującą na myśl mało estetyczne skojarzenia. Wnet obdarzono ją więc określeniem "Barbapapa", na pamiątkę emitowanej akurat w telewizji dobranocki z bohaterami o workowatych kształtach. Inni w swej wyobraźni poszli dalej, nazywając ją "Glutem", ze względu nie tylko na charakterystyczny kształt, ale i bez końca okalające ją kałuże tworzone przez niesprawnie działający wodotrysk. Rzeźba została usunięta w roku 1997 w związku z projektem przeznaczenia placu na miejsce okolicznościowych uroczystości oraz pod budowę kolumny Orła Białego" (Stanisław Piechocki, Agencja Wydawnicza REMIX, Olsztyn 2005).

W przestrzeń publiczną miasta stopniowo wkraczają zdroje uliczne - uruchomiono je m.in. w pobliżu mostu Jana Nepomucena, na Starym Mieście w sąsiedztwie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, na Targu Rybnym, w pobliżu Wysokiej Bramy.

 

 

 

 

 

Woda ze zdrojów, podobnie jak woda wodociągowa jest pod stałym nadzorem PWiK oraz Sanepidu - zatem nasz olsztyński skarb mamy w zasięgu zarówno domowego jak i ulicznego kranu!

 

Nowy typ zdroju przy zbiegu ulicy Pieniężnego i Pl. Jedności Słowiańskiej, dla mieszkańców oraz dla czworonogów.

Źródło: materiały własne TMO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NASZA KRONIKA

NASZA KRONIKA

Przez 50 lat naszej działalności zebrało się wiele ciekawych dokumentów. Chcesz zajrzeć w naszą przeszłość? Zapraszamy ! ;)

Adres
10-532 Olsztyn, Plac Konsulatu Polskiego 5
Telefon
Mail
zarzad@tmo.olsztyn.pl
Strona
http://tmo.olsztyn.pl