(cz. IV, ostatnia - Miejska Oczyszczalnia Ścieków ŁYNA)

 

"... Zaopatrzenie miasta w wodę ze studni utrzymywało się do końca ubiegłego wieku. Okazało się jednak, że to zaopatrzenie nie było już wystarczające, a rada miejska już od 1894 r. zajmowała się dostarczeniem odpowiedniej i dobrej wody dla miasta. Aby zaradzić poprzednim problemom sanitarnym, konieczna była instalacja wodociągu z kanalizacją. W 1897 r. poważnie rozważano budowę, dlatego miejską delegację burmistrza Beliana, przewodniczącego miejskiej rady Roenscha i urbanisty Luckhardta wysłano do Anglii, aby zapoznali się z system sprężonego powietrza, stosowanym w kanalizacji, w Niemczech dotychczas mało znanym.

 

Po wizycie, po konsultacjach i raporcie delegacji podjęto decyzję o realizacji projektu. Wybrana przez władze miasta mieszana komisja, po poznaniu projektu zaopatrzenia w wodę inżyniera O. Smreckera z Mannheim i projektu kanalizacji E. Merten & Co. zaproponowała magistratowi wykonanie projektu z systemem sprężonego powietrza, a na pokrycie kosztów starać się o pożyczkę w wysokości 1, 5 mln marek.

 

16 grudnia 1897 r. rada miasta podjęła jednomyślną decyzję o realizacji projektów O.Smrecker i E.Mertena & Co. z Berlina oraz o zaciągnięciu pożyczki. Magistrat głosował również  w sprawie decyzji o przyspieszeniu budowy elektrowni oraz zwrócił się do właściwego organu nadzoru o zatwierdzenie budowy.

 

Projekt wodociągu został zatwierdzony, natomiast projekt kanalizacji wymagał zmian w oczyszczaniu wody kanalizacyjnej, dlatego poproszono o nowy projekt oczyszczalni ścieków.

 Na zakończenie prezydent rejencji napisał: *Nawet teraz, po zmianie głównej części projektu kanalizacyjnego, nie mogę nie wyrazić specjalnego uznania dla władz miejskich Olsztyna za znaczący postęp w dziedzinie dobrobytu społeczności* .

 

 

Po zatwierdzeniu przez miasto projektów wodociągowych i kanalizacyjnych, prace zostały przyspieszone, aby można było rozpocząć działalność obu zakładów pod koniec lipca 1899 r. Prace związane z układaniem rur zostały przeprowadzone przez Friedricha v. Hof z Bremerhaven, system sprężonego powietrza do kanalizacji został wykonany przez spółkę akcyjną Erich Merten & Co. z Berlina; konstrukcje budynków wykonał mistrz murarski G. Zahlmann z Olsztyna, a studzienki rewizyjne mistrz murarski Scholtz także z Olsztyna. Inżynier O.Smrecker z Mannheim był odpowiedzialny za całą pracę.

 

29 lipca 1899 r., po ogłoszeniu magistratu, mieszkańcy mogli w całości korzystać z wodociągu i kanalizacji. Odbiór wykonanych prac przez nadzór budowlany i policję stanową w obecności przedstawicieli magistratu i rady miasta oraz firm budowlanych nastąpił 31 lipca w. Ukończono dzieło o dużym znaczeniu, szczególnie w zakresie warunków sanitarnych. Dyrektorem zakładu był Robert  Luckhardt." (Anton Funk "Geschichte der Stadt Allenstein von 1348 bis 1943" G.Rautenberg, Leer, 1955)

 

Uruchomiona w 1899 r. oczyszczalnia, wyposażona w piaskowniki, 2 osadniki Imhoffa i poletka osadowe "utylizowała" ścieki w sposób mechaniczny, które po tym procesie odprowadzano kolektorem grawitacyjnym do pobliskiej Łyny. Obiekt z takim układem technologicznym funkcjonował do lat 80. XX w.; obecnie w miejscu dawnej oczyszczalni znajduje się  punkt zlewny nieczystości.

 W latach  60-70. XX w. w miarę rozbudowy miasta, dawna oczyszczalnia stawała się stopniowo niewydolna; przyjmowała coraz mniej ścieków, w których redukcja zanieczyszczeń była rzędu 30%, natomiast nadmiar surowych nieczystości coraz częściej, przelewem za pośrednictwem starych przepompowni, trafiał bezpośrednio do Łyny oraz jezior - Długiego, Ukiel, Kortowskiego.

 Nowa, mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków "Łyna" przy ul. Leśnej, której budowę rozpoczęto w 1974 r. została oddana do eksploatacji w roku  1983. Ścieki były tu oczyszczane mechanicznie przepływając przez kraty, piaskowniki i osadniki wstępne, natomiast oczyszczanie biologiczne odbywało się w komorach napowietrzania i osadnikach wtórnych. Osady ściekowe fermentowano w zamkniętych komorach fermentacyjnych (ZKF) i w basenach otwartych (OBF).

 Równocześnie rozpoczął się okres intensywnego porządkowania gospodarki ściekowej w mieście, czyli kanalizowania kolejnych rejonów miasta, a zwłaszcza osiedli domków jednorodzinnych leżących nad jeziorami, dzięki czemu stopniowo zlikwidowano   przelewy surowych ścieków do rzeki i jezior.

Wiek XX przyniósł w Europie znaczny rozwój prawodawstwa z dziedziny ochrony wód, zwłaszcza gdy w II połowie lat 70.  Rada Europejskiej ówczesnej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) wydała wiele dyrektyw związanych z tą problematyką.

22 grudnia 2000 r. w państwach członkowskich (już) Wspólnoty Europejskiej weszła w życie Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW) Parlamentu Europejskiego i Rady z 23.10.200 r., będąca przełomem w stanowieniu zasad nowoczesnej ochrony wód przed zanieczyszczeniami. Głównym celem RDW ustanowiono osiągnięcie zdefiniowanego dobrego stanu wód w całej Wspólnocie. W Polsce, jeszcze w okresie przed wstąpieniem do WE, opracowano w oparciu o projekt RDW strategię ochrony krajowych zasobów wodnych, następnie Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych, będący wynikiem wdrażania zapisów Traktatu Akcesyjnego Polski do Wspólnoty Europejskiej; z dniem 1 grudnia 2009 r. nazwę "Wspólnota Europejska" zmieniono na "Unia Europejska".

Gospodarczy i urbanistyczny rozwój miasta, zmiany w krajowym i europejskim ustawodawstwie w zakresie ochrony wód na przełomie XX/XXI w. spowodowały m.in. konieczność opracowania wieloletnich programów uporządkowania miejskiej gospodarki wodno-ściekowej oraz niezbędnej  modernizacji oczyszczalni uruchomionej w 1983 r.

Adaptacja obiektu wykonana na początku XXI w. (2003-2004) służyła dostosowaniu układu technologicznego do poziomu spełniającego nowe jakościowe standardy utylizowania ścieków i ochronę wód ich odbiornika. Innowacją w zmodernizowanej oczyszczalni było wprowadzenie 3.go - chemicznego - stopnia ich utylizacji.

Współczesny układ technologiczny MOS  ŁYNA obejmuje mechaniczne, biologiczne i chemiczne oczyszczanie ścieków oraz zagospodarowanie osadów.

W części mechanicznego oczyszczania dopływające ścieki kierowane są do budynku krat (zdj. 1-4), skąd po usunięciu dużych zanieczyszczeń (skratek) płyną na piaskowniki (zdj.5), gdzie pozostaje piasek, żwir itp., następnie dalej do osadników wstępnych, w których usuwane są zawiesiny łatwoopadające (zdj.6).

 

zdj. 1-4

 

zdj.5-6

Skratki zgromadzone w kontenerach wywożone są do utylizacji w specjalistycznym zakładzie, natomiast piasek, żwir i inne zanieczyszczenia mineralne trafiają na składowisko odpadów.

Kolejnym etapem jest oczyszczanie biologiczne, podczas którego ścieki z osadników wstępnych przepływają do komory defosfatacji (usuwanie związków fosforu -zdj.7), z której kierowane są do reaktorów biologicznych, gdzie zachodzą reakcje nitro- i denitryfikacji ( usuwania związków azotu zdj.8).

 

      

zdj.7-8

Olsztyńskie ścieki okresowo poddawane są oczyszczaniu chemicznemu, polegającemu na dodawaniu do nich koagulanta PIX ( chlorki Fe+3) dla skuteczniejszego usunięcia fosforu. Poniżej zbiorniki PIX-u (zdj.9) i stanowisko dozowania koagulanta (zdj.10).

      

zdj. 9-10

Ostatnim etapem oczyszczania ścieków jest oddzielanie osadu czynnego, co następuje w  osadnikach wtórnych (zdj.11-12), z których przelewem (zdj.13) ścieki już oczyszczone,  spełniając wymagane standardy jakościowe ochrony wód  odbiornika kierowane są  kanałem (zdj.14-15)  do Łyny (zdj.16).

 

     

zdj.11-12

       

zdj.13-14

      

zdj.15-16

MOS "ŁYNA" wraz z wodno-kanalizacyjną infrastrukturą tworzy miejski system gospodarki wodno-ściekowej, który od 2004r. jest systematycznie modernizowany i rozbudowywany. Realizacja wieloletnich programów "porządkowania gospodarki wodno - ściekowej" uwzględniała  m.in. wybudowanie suszarni i spalarni osadów (2010); przebudowę piaskowników i modernizację reaktorów biologicznych na oczyszczalni (nowe mieszadła, 2013); wymianę sieci wodno - kanalizacyjnej wzdłuż budowanych linii tramwajowych (2015), także uruchomienie farmy fotowoltaicznej na terenie Przedsiębiorstwa przy ul. Oficerskiej (2017).

Plany kolejnych modernizacji i inwestycji służących ochronie wód odbiornika i zmniejszeniu zużycia energii w procesach utylizacji ścieków oraz zagospodarowania osadów zapisano w "Strategii PWiK do 2025" wskazującej  priorytetowe cele, mianowicie:

1. zmniejszenie energochłonności oczyszczalni, m.in. poprzez modernizację systemu napowietrzania ścieków ( napowietrzanie drobnopęcherzykowe zamiast rotorów); ograniczenie dopływu wód opadowych na oczyszczalnię, które zwiększają  ilości ścieków, co powoduje hydrauliczne obciążenie urządzeń obiektu i wzrost zużycia energii potrzebnej do kompleksowego oczyszczania ścieków;

2. zwiększenie produkcji energii ze źródeł własnych, m.in poprzez wprowadzenie metody "termicznej hydrolizy osadów", dzięki której w efekcie uzyskuje się zhigienizowany osad możliwy do stosowania w produkcji roślinnej oraz większą produkcję biogazu z fermentacji osadów ( technologia CAMBI).

***

Rozwój cywilizacji powoduje znaczne jakościowe zmiany wytwarzanych przez nas ścieków, które w efekcie zawierają nowe formy zanieczyszczeń w postaci m.in. substancji toksycznych, farmakologicznych, hormonów czy organizmów chorobotwórczych. Pojawianie się w ściekach nowych zanieczyszczeń wymaga opracowywania nowych strategii ochrony zasobów wodnych oraz wdrażania nowych technologii utylizacji ścieków, zwłaszcza osadów pościekowych. Jedną z takich technologii jest hydroliza termiczna osadów "w technologii CAMBI" służąca stabilizacji, pasteryzacji i minimalizacji  wytwarzanych osadów.

W bieżącym stuleciu zasoby i jakość wód, z uwagi na zmiany klimatyczne i światową sytuację demograficzną są jednym z najważniejszych globalnych problemów; prawdą powszechnie znaną jest, że te problemy nie zostaną rozwiązane bez zmiany naszego stylu życia i naszego zaangażowania, jako społeczności w dbałość o  jakość i ochronę WODY. (B.Olszewska) .

NASZA KRONIKA

NASZA KRONIKA

Przez 50 lat naszej działalności zebrało się wiele ciekawych dokumentów. Chcesz zajrzeć w naszą przeszłość? Zapraszamy ! ;)

Adres
10-532 Olsztyn, Plac Konsulatu Polskiego 5
Telefon
600 980 952
Mail
zarzad@tmo.olsztyn.pl
Strona
http://tmo.olsztyn.pl